Wielbark do góry
Gmina
Wielbark
Image
  Historia do góry

          Znaleziska dokonywane przez szereg lat w okolicy Wielbarka dowodzą, że tereny te były zamieszkałe już w minionych epokach. Najstarsza granica obwodu szczycieńskiego datuje się na rok 1254. Wielbark w tym czasie , wraz z innymi Wójtostwami (Dąbrówno, Działdowo, Nibork, Olsztynek) należał do tzw. komturostwa dzierzgońskiego, a od 1341 roku do komturostwa z siedzibą w Ostródzie.

          Zakon Krzyżacki przystąpił do budowy zamków obronnych, które miały służyć jako zapory na szlakach wojennych. Jeden z takich zamków wybudowano na wielbarskiej ziemi prawdopodobnie ok. roku 1350. Poza funkcją obronną pełnił rolę ośrodka wypraw do otaczającej go puszczy w celu jej gospodarczej eksploatacji.

          Początkowo nazywano go zamkiem "WILDENBERG" później Willenberg. Z tych też nazw wywodzi się obecna nazwa miejscowości Wielbark. W pobliżu zamku rozwijała się i zbudowała osada Bartniki jej początek sięgał prawdopodobnie okresu przedkrzyżackiego. Bartniki właśnie stały się zalążkiem późniejszego miasta.

          Około 1380 roku blisko zamku powstała kuźnia hutnicza, w której wytapiano rudę darniową masowo występującą na okolicznych łąkach i mokradłach. Bogatym pokładom tej rudy Wielbark zawdzięczał wówczas swój rozwój. Stare Źródła niemieckie podają min., że okucia i kraty zamku w Malborku wykonywane były przez wielbarskich mistrzów hutniczych z miejscowego surowca.

          Po powstaniu Księstwa Pruskiego, w 1525 roku Wielbark był już imponującą miejscowością, książę Albert nosił się z zamiarem nadania jej praw miejskich. W tamtym okresie jednak do tego nie doszło. Stało się to dopiero 21 lipca 1723 roku na mocy restryktu królewskiego.

          W 1754 roku miasto przystąpiło do brukowania ulic, w 1769 roku otoczono je wysokim parkanem z drewnianych bali i wybudowano bramę miejską. Koniec XVIII wieku nie był dla wójtostwa Wielbark okresem rozkwitu gospodarczego.

          Dopiero po III rozbiorze Polski nastąpiło ożywienie produkcji rzemieślniczej. Najbardziej rozwinęło się sukiennictwo. Wielbarskie sukno wyrobiło sobie dobrą markę i szło w dużych ilościach do Warszawy i Królewca. Wielu mieszkańców zajmowało się garbarstwem, przetwórstwem tytoniu, ożywiony był handel i powiązania gospodarcze z Polską.

          Najbardziej dotkliwie, podobnie jak i szereg innych miast odczuł Wielbark działania wojenne w okresie wojen napoleońskich. Napoleon wraz ze sztabem kwaterował w Wielbarku od 21 stycznia do 2 lutego 1807 roku. W marcu 1808 roku część Bartnik spłonęła wskutek nieostrożności wojsk francuskich, a wszystkie drewniane stodoły i chlewy zostały rozebrane na opał dla francuskiej piekarni polowej. 70 cio tysięczna armia napoleońska dała się we znaki miejscowej ludności, dochodziło do kradzieży, aktów przemocy, plądrowano gospodarstwa i pustoszono pola.

          W 1812 roku znowu doszło do zniszczenia 22 domostw i 45 zabudowań gospodarczych. W styczniu 1813 roku przebywał w Wielbarku car Aleksander I oczekując na decyzję Prus w sprawie przymierza w wojnie przeciwko Francji. Podczas I wojny światowej w 1914 roku miasto zajęły wojska rosyjskie. Szkody były niewielkie, Wielbark stanowił ważny punkt zaopatrzeniowy dla wojska. Okolice Wielbarka (Karolinka) są też miejscem samobójczej śmierci i pochówku rosyjskiego generała Samsonowa przeciwnika Hindenburga w bitwie 1914 roku, określanej w historiografii niemieckiej jako "bitwa pod Tanenbergiem". W różnych okresach historii stan liczebny mieszkańców przedstawiał się następująco:

rok 1650 ok. 350 mieszkańców

rok 1740 ok. 591 mieszkańców

rok 1846 ok. 2222 mieszkańców

rok 1900 ok. 2281 mieszkańców

rok 1916 ok. 2600 mieszkańców

          Miasto od wieków posiadało wybitnie polski charakter, od I wojny światowej język polski był w powszechnym użyciu. Za III Rzeszy znaczne postępy poczyniła germanizacja. Po II wojnie światowej, w 1946 roku Wielbark utracił prawa miejskie. Dzisiaj jest miejscowością gminną liczy 2861 mieszkańców.
 
  do góry
info@ziemiaszczycienska.pl