Szczytno i okolice do góry

Osobliwości przyrody okolic Szczytna

Image

Dla turysty, przyrodnika i każdego kto szuka kontaktu z przyrodą okolice Szczytna są bardzo atrakcyjne. Na przyrodnicze bogactwo tej części Mazur składają się między innymi niezwykle urozmaicony krajobraz, duża lesistość, bogactwo wód i terenów podmokłych. Najbliższe okolice Szczytna położone są w obrębie trzech mezoregionów geograficznych: Pojezierza Mrągowskiego, Równiny Mazurskiej i Pojezierza Olsztyńskiego. Decyduje to o dużym zróżnicowaniu krajobrazowym. Obok typowego krajobrazu pojeziernego, ze wzgórzami morenowymi przecinanymi rynnami jezior i licznymi oczkami polodowcowymi, występują też równiny zajęte przez rozległe łąki i obszary piaszczystych sandrów porośniętych borami sosnowymi.

Image

Powiat Szczytno słynie z rozległych lasów, a w jego granicach znajdują się fragmenty dwóch największych kompleksów leśnych regionu - Puszczy Piskiej i Puszczy Napiwodzko-Ramuckiej.
Wielka różnorodność biotopów sprawia, że świat roślin okolic Szczytna jest jeszcze bardzo bogaty. Zachowało się tu wiele gatunków rzadkich i ginących. Osobliwością jest chamedafne północna występująca w rezerwacie Sołtysek
k. Gromu. Ta rzadka roślina na Mazurach rośnie tylko w dwóch miejscach, a w całej Polsce znanych jest zaledwie 9 stanowisk. Inne rzadkie i ginące rośliny tych stron to między innymi: brzoza niska, sasanka otwarta, kosaciec syberyjski, grążel drobny, arnika górska, zimoziół północny, kilka gatunków storczyków. Szczególne wrażenie na oglądających wywierają okazałe drzewa - pomniki przyrody. Spośród nich najbardziej znana jest grupa pomnikowych jałowców rosnących koło Lipowca. Ich sława sięga daleko poza granice Warmii i Mazur, a nawet Polski. Możemy tu obejrzeć największy znany na terenie kraju jałowiec, który niestety od kilku lat jest już martwy. W okresie obumarcia liczył około 225 lat. Mierzy on niemal 14 m wysokości, a obwód pnia 205 cm. Mniej znanym, ale za to równie okazałym pomnikiem przyrody jest ogromny świerk rosnący na terenie leśnictwa Gizewo blisko granicy ze Szczytnem. Obwód pnia liczy ok. 4 m a wysokość wynosi 48 m. Niestety w wyniku dwukrotnego uderzenia pioruna świerk ten obumarł, ale nadal można go podziwiać. Górujące nad otaczającym je lasem drzewo widoczne jest z samego Szczytna.

Image

Równie bogaty jest świat zwierząt, spośród których szczególnie łatwo zauważamy ptaki. Okolice Szczytna zamieszkują między innymi orły bieliki, podziwiać je możemy w sąsiedztwie takich jezior jak: Sasek Wielki, Wałpusz czy Sasek Mały. Wiosną i latem nietrudno o zauważenie sylwetki krążącej kani rdzawej, kani czarnej, orlika krzykliwego, kobuza. Nad jeziorami Rańsk i Sasek Mały znajdują się kolonie lęgowe czapli i kormoranów. W lasach otaczających Szczytno gnieździ się kilkanaście par bocianów czarnych, a powszechnie spotykane bociany białe szczególnie upodobały sobie niewielką wieś Sasek Wielki, gdzie w bliskim sąsiedztwie gniazduje 8 par tych ptaków. Inne ciekawsze ptaki tych stron to: bąk, łabędź krzykliwy, żuraw, rybitwa zwyczajna, sowa włochatka, gołąb siniak, dudek, świergotek polny. Szczególną osobliwością okolic Szczytna są zagrożone wyginięciem cietrzewie i kraski. Nie mniej ciekawa jest fauna ssaków, choć zwierzęta te, z uwagi na skryty tryb życia, obserwuje się znacznie rzadziej i trudniej aniżeli ptaki. Lasy położone w sąsiedztwie Szczytna zamieszkują też wilki. Drapieżniki te są bardzo nieliczne i dziś otoczone są ochroną gatunkową. Dość częste są wydry spotykane nad brzegami jezior i rzek. Z wodami związane są także bobry. Ich nory, żeremia i ślady żerowania napotkamy między innymi na j. Wałpusz i rzece Wałpuszy, na Sasku Małym i Sasce, na Sawicy i w rejonie Rańska. Bardzo bogaty i wciąż słabo poznany jest świat zwierząt bezkręgowych, spośród których najbardziej znane są barwne motyle, ważki czy duże chrząszcze. Osobliwością spotykaną na Mazurach tylko w rejonie Szczytna jest paź żeglarz - jeden z naszych największych i najpiękniejszych motyli dziennych.

Tam, gdzie zachowały się większe skupienia gatunków rzadkich i ginących, bądź ciekawe biotopy, tworzy się rezerwaty przyrody. W bliskim sąsiedztwie Szczytna istnieją obecnie dwa rezerwaty florystyczne chroniące stanowiska rzadkich roślin, są to: "Sołtysek" koło Gromu i rezerwat "Kulka" koło Orżyn oraz rezerwat florystyczno-faunistyczny "Galwica" koło Rekownicy.

Odkrywając piękno i walory przyrody okolic Szczytna pamiętajmy o kulturze zachowania się na łonie natury oraz o tym że, każdy z nas odpowiedzialny jest za stan jej zachowania dla naszych następców.

autor: Marian Szymkiewicz - Kierownik Muzeum Przyrody, Oddział Muzeum Warmii i Mazur
w Olsztynie
zdjęcia: Hubert Jasionowski

 
  do góry
info@ziemiaszczycienska.pl