Pasym do góry
Miasto
Pasym
Image
  Nazwa miejscowości do góry
Image
Panorama miasta Pasym
fot: Arch
Pierwotnie znana jako Heinrichswalde (wieś kościelna), miejscowość w 1386 r. lokowana na prawie chełmińskim przez wielkiego mistrza Konrada Zöllnera, wraz z nadaniem praw miejskich miejscowość otrzymała nową nazwę od nazwiska komtura elbląskiego, Zygfryda Walpota von Bassenheim. Forma ta ewoluowała potem do postaci Passenheim. Wraz z z późniejszym osadnictwem mazurskim w Prusach Książęcych, wytworzyło się także jej polskie przyswojenie - Pasym. Nazwa ta została oficjalnie przyjęta po włączeniu miejscowości do Polski w 1945 r.
  Historia do góry
Image
Jez. Kalwa w tle kościół Ewangelicki
fot: Arch

Miasto założone przez Krzyżaków w 1386 r., nazwę otrzymało od założyciela - komtura elbląskiego, Zygfryda von Passenheim. W czasie wojny trzynastoletniej opowiedziało się za Polską, jednakże po pokoju toruńskim wróciło pod panowanie Zakonu. Zamek został wzniesiony po wojnie trzynastletniej, później nazywany był Schervitzen Hof. Budowla ta została zniszczona w połowie XVII w., a ostatecznie rozebrana w XIX w. Na miejscu dawnego zamku wzniesiono kościół (obecnie katolicki).

W latach 1547-1549 proboszczem był ks. Andrzej Samuel, doktor teologii, pisarz religijny. W Pasymiu młode lata spędził Krzysztof Hartknoch (1644-1687) - historyk Polski i Prus, profesor Gimnazjum Toruńskiego

Image
Ratusz Miejski
fot: Arch
W 1657 miasto zostało zniszczone w czasie najazdu tatarskiego. Od XVIII wieku miasto traciło na znaczeniu na rzecz rozwijającego się niedaleko Szczytna. W lutym 1807 przez kilka dni stacjonował tu Napoleon wraz z 60 tys. armią. Kwatera Napoleona mieściła się na plebanii. W roku 1868 ucierpiało na skutek dużego pożaru. Na początku XX w, Pasym zaczął rozwijać się jako ośrodek turystyczny. W 1945 r. został znacznie zniszczony i utracił prawa miejskie.

W 1935 r. odwiedził Pasym Melchior Wańkowicz, zbierając materiału do książki Na tropach Smętka. Stąd pochodził królewiecki duchowny polski ks. Wawrzyniec Rast, do szkoły uczęszczał jeden z jego następców, Jerzy Olech.

Image
Wieża ciśnień
fot: Arch

Przed 1945 Pasym znany był jako ośrodek sportów wodnych i zimowych oraz jako miejscowość turystyczna. Nad jeziorem Kalwa wzniosiono wtedy kompleks turystyczny (obecnie jako Rudziska Pasymskie), z penjonatem z 1927 r. małą skocznią narciarską z wyciągiem krzesełkowym, przystanią wodną i licznymi kawiarniami.

Po 1945 r., w wyniku zniszczeń wojennych, Pasym utracił prawa miejskie. Dopiero w 1996 r. miejscowość ponownie uzyskała status miasta.

W Rudziskach Pasymskich po 1945 r. funkcjonował założony rzez Karola Małłka Mazurski Uniwersytet Ludowy.

  Zabytki do góry
• Dawny zamek, który został wzniesiony po wojnie trzynastletniej, później nazywany Schervitzen Hof, zniszczony w połowie XVII w., a ostatecznie rozebrany w XIX w. Na miejscu dawnego zamku wzniesiono kościół katolicki.
• Późnogotycki kościół z końca XV wieku, (pierwotnie drewniany, usytułowany w południowo-zachodnim narożniku murów obronych, od 1525 ewangelicki, ewangelicko-augsburski) odbudowany w latach 1765-1775) po pożarze, wieża z barokowym hełmem, pokrytym gontem (1770). Ołtarz główny manierystyczny z 1673 r. W kondygnacji głównej płaskorzeźba Trójcy św. flankowana figurami Czterech Ewangelistów. Poniżej scena Ostatniej Wieczerzy. Po obu stronach ołtarza duże figury Mojżesza i Arona. Z tyłu trzy płyty nagrobne z XVII w. Organy z XVIII w., prawdopodobnie powstały w warsztacie Jana Josuego Mosengela w Królewcu. Ambona barokowa z XVII w. Na przeciw ambony krucyfiks z XV w. W nawie środkowej świecznik w kształcie głowy jelenia z 1608 r.
• Neogotycki kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa (katolicki) z z 1876 r., wybudowany w miejscu dawnego zamku. Wnętrze świątyni o charaterze neogotyckim, z ołtażem, dwoma ołtarzami bocznymi, prospektem organowym, baptysterium z chrzecielnicą, ławkami oraz witrażami. W lewym, bocznym ołtarzu znajduje się dekoracyjna płaskorzeźba z wicią roślinną, układająca się w Drzewo Życia. Motyw tem powtórzony jest na krzyżu w ołtarzu głównym. Strop wzmocniony belkami imitujący otwartą więźbę dachową.
• Plebania z początku XX w.
• Ratusz z XIX wieku (wybudowany w latach 1854-1855 w miejscu starszego, średniowiecznego, spalonego w 1583 r.), założoy na planie kwadratu i nawiązujący do stylu klasycystycznego. Obecnie ratusz znajduje się na dużym placu - dawniej były tu ciasne uliczki z gęstą zabudową.
• Pozostałości murów miejskich z XIV wieku.
• Stara zabudowa z końca XVIII i początków XIX w., budynki przy ul. Dworcowej (domy nr 2. 6, 9, 11, 13).
• Zabudowa ul. Dworcowej z pierwszej połowy XX w.: obecna Miejska Biblioteka Publiczna, zespół sądowy (dawny sąd) - obecnie Dom Dziecka, dawna szkoła katolicka (ul. Dworcowa 25).
• Zabudowa na ul. Reja, m.in. budynek poczty.
• Budynek dawnej szkoły ewangelickiej (ul. Ogrodowa) z początku XX w. - obecnie szkoła podstawowa.
• Zespół młyński: młynarzówka z 1903 r., młyn ze spichlerzem - rozbudowany w 1921 r.
• Wieża ciśnień z 191-1911 r. (w parku miejskim).
• Dawna łaźnia miejska, przy wieży ciśnień, obecnie punkt uzdatniania wody.
• Cmentarz ewangelicki z XVII w., sytułowany przy drodze do Dźwierzut, z zabytkowymi nagrobkami oraz kaplicą.
• Cmentarz ewangelicki przy szosie do dworca kolejowego.
• Cmentarz katolicki usytułowany za miastem, nad jeziorem.
  Linki do góry
Strona Miasta i Gminy Pasym: http://www.pasym.pl/
 
  do góry
info@ziemiaszczycienska.pl